سبدخرید شما خالی است!
حسابداری به شما کمک می‌کند درآمد، هزینه، دارایی و بدهی خود را درست بشناسید و گزارش‌های قابل اتکا داشته باشید. مدیریت مالی با استفاده از این اطلاعات و برآورد شرایط پیش رو، کمک می‌کند درباره مصرف پول، تأمین منابع، سرمایه‌گذاری و تعهدات مالی تصمیم بگیرید.
برای مثال، گزارش حسابداری می‌تواند نشان دهد مجموعه شما سودآور است؛ اما برای خرید یک ملک یا تجهیز جدید، هنوز باید بدانید چه مقدار پول واقعاً در دسترس دارید، پرداخت‌ها چه زمانی سررسید می‌شوند و این خرید چه اثری بر ادامه فعالیت شما می‌گذارد.
داشتن حسابدار و برخورداری از مدیریت مالی، دو نیاز مکمل‌اند. تفاوت اصلی در مسئولیت و خروجی مورد انتظار است؛ نه اینکه یکی با اعداد کار کند و دیگری تنها فردی باشد که معنای اعداد را می‌فهمد.
حسابدار چه کاری انجام می‌دهد؟
حسابدار اطلاعات مالی را ثبت، طبقه‌بندی، کنترل و تحلیل می‌کند تا وضعیت فعالیت اقتصادی روشن و قابل پیگیری باشد. بسته به شرح وظایف، کار او می‌تواند شامل ثبت درآمد و هزینه، بررسی مانده حساب‌ها، تهیه صورت‌های مالی، محاسبه حقوق و دستمزد و رسیدگی به امور مالیاتی باشد.
حسابداری دقیق به پرسش‌هایی مانند این پاسخ می‌دهد: چه مقدار طلب داریم؟ به چه کسانی بدهکاریم؟ هزینه هر بخش چقدر بوده و سود گزارش‌شده چگونه محاسبه شده است؟
البته حسابداری به ثبت رویدادهای گذشته محدود نیست. حسابداران، به‌ویژه در حوزه حسابداری مدیریت، می‌توانند در بودجه‌بندی، تحلیل بهای تمام‌شده و ارزیابی عملکرد هم نقش داشته باشند. بنابراین، دامنه خدمت را باید از تخصص فرد و توافق همکاری شناخت، نه صرفاً عنوان شغلی او. bls.gov
مدیر مالی چه کاری انجام می‌دهد؟
مدیر مالی منابع و تعهدات مجموعه را در ارتباط با اهداف آن بررسی می‌کند. تمرکز او این است که پول کافی در زمان مناسب در دسترس باشد، هزینه تأمین منابع قابل تحمل بماند و تصمیم‌های توسعه و سرمایه‌گذاری با توان مالی مجموعه سازگار باشند.
بررسی گزارش‌ها، تهیه پیش‌بینی‌های مالی و کمک به تصمیم‌گیری مدیریت، بخشی از این نقش است. حدود اختیار اجرایی مدیر مالی نیز به ساختار سازمان و مسئولیت واگذارشده بستگی دارد. bls.gov
در عمل، پرسش‌های مدیریت مالی از این جنس‌اند:
- چه مقدار از منابع را می‌توان سرمایه‌گذاری کرد، بدون اینکه پرداخت‌های جاری مختل شود؟
- خرید نقدی بهتر است یا پرداخت اقساطی؟
- آیا توسعه فعالیت، علاوه بر سود احتمالی، فشار نقدینگی قابل تحملی دارد؟
- اگر وصول مطالبات عقب بیفتد یا هزینه‌ها بالا برود، برنامه جایگزین چیست؟
برای آشنایی بیشتر با دامنه این خدمت، مقاله مدیریت مالی چیست و مشاور مالی چه کمکی می‌کند؟ را بخوانید.
تفاوت حسابداری و مدیریت مالی در تصمیم‌های روزمره
جدول زیر یک تقسیم کار نمونه است. در هر مجموعه، بخشی از این مسئولیت‌ها ممکن است مشترک باشد یا به یک فرد واجد صلاحیت سپرده شود.
| موضوع | سهم حسابداری در بررسی | سهم مدیریت مالی در تصمیم |
|---|---|---|
| مطالبات | مشخص کردن مبلغ، سابقه و سررسید طلب‌ها | سنجش اثر تأخیر وصول بر پرداخت‌های آینده |
| خرید تجهیزات | ثبت بهای خرید، بدهی و استهلاک | مقایسه روش خرید و اثر آن بر نقدینگی و بازده فعالیت |
| هزینه‌ها | تعیین مبلغ و محل ایجاد هزینه | بررسی اینکه تغییر هزینه چه اثری بر کیفیت، ظرفیت و سودآوری دارد |
| وام و اقساط | ثبت بدهی، هزینه مالی و پرداخت‌ها | ارزیابی هزینه واقعی تأمین مالی و توان بازپرداخت |
| برداشت مالک | ثبت و تفکیک برداشت از هزینه فعالیت | تعیین میزان برداشت متناسب با تعهدات و نیاز مجموعه |
ارزش این همکاری زمانی دیده می‌شود که اطلاعات حسابداری به‌موقع آماده باشد و نتیجه بررسی مالی نیز به یک اقدام مشخص برسد؛ مثلاً اصلاح زمان پرداخت، تغییر شرایط فروش یا بازنگری در مبلغ سرمایه‌گذاری.
یک مثال: مجموعه سودآور است، اما پول خرید ندارد
فرض کنید یک کلینیک قصد خرید تجهیزی به مبلغ ۹۰۰ میلیون تومان دارد. گزارش‌های آن سود نشان می‌دهند و موجودی حساب بانکی نیز یک میلیارد تومان است. در نگاه اول، خرید نقدی ممکن به نظر می‌رسد.
اما بررسی برنامه دریافت و پرداخت نشان می‌دهد:
- ۴۰۰ میلیون تومان حقوق، اجاره و بدهی در آینده نزدیک سررسید می‌شود.
- برای ادامه فعالیت تا وصول درآمدهای بعدی، ۲۵۰ میلیون تومان لازم است.
- وصول بخشی از مطالبات هنوز زمان قطعی ندارد.
در این مثال فرضی، پس از کنار گذاشتن دو تعهد جداگانه بالا، فقط ۳۵۰ میلیون تومان باقی می‌ماند؛ آن هم پیش از تعیین ذخیره احتیاطی. پس موجودی یک‌میلیاردی به معنای توان خرید نقدی ۹۰۰ میلیون تومانی نیست.
مرحله بعد، مقایسه گزینه‌هاست: پرداخت اقساطی، مذاکره برای زمان‌بندی پرداخت، انتخاب تجهیز ارزان‌تر یا تعویق خرید. تعویق هم باید هزینه‌گذاری شود؛ شاید تجهیز جدید بتواند درآمد ایجاد کند و عقب انداختن آن بخشی از فرصت کسب سود را از بین ببرد.
حسابداری، اطلاعات معتبر این بررسی را فراهم می‌کند؛ مدیریت مالی، پیامد گزینه‌ها را کنار هم می‌گذارد. تصمیم مناسب از ترکیب این دو به دست می‌آید.
در شرایط اقتصادی ایران، چه چیزهایی باید در تصمیم دیده شود؟
وقتی هزینه‌ها و قیمت دارایی‌ها تغییر می‌کنند، صرف مشاهده سود یا رشد موجودی حساب برای تصمیم‌گیری کافی نیست. لازم است توان ادامه فعالیت با قیمت‌های جدید نیز بررسی شود.
برای یک تاجر، بخشی از پول فروش باید امکان جایگزینی موجودی کالا را فراهم کند. برای پزشک، زمان وصول مطالبات از بیمه یا مرکز درمانی ممکن است با زمان پرداخت اجاره و حقوق هم‌زمان نباشد. در یک کسب‌وکار نیز افزایش فروش اعتباری می‌تواند نیاز به سرمایه در گردش را بیشتر کند.
از سوی دیگر، نگهداری نقدینگی هزینه فرصت دارد؛ اما تبدیل تمام منابع به دارایی کم‌نقدشونده هم ممکن است مجموعه را برای پرداخت تعهدات به مشکل بیندازد. راه‌حل، تعیین سهم منابع بر اساس زمان نیاز، ریسک و شرایط فعالیت است.
در چنین تصمیم‌هایی، بهتر است چند وضعیت بررسی شود: اگر هزینه‌ها بیشتر شد، وصول درآمد دیرتر اتفاق افتاد یا فروش کمتر از انتظار بود، آیا برنامه هنوز قابل اجراست؟
اگر حسابدار داریم، چه زمانی به مدیریت مالی نیاز پیدا می‌کنیم؟
وجود حسابدار به‌تنهایی مشخص نمی‌کند که نیاز شما پوشش داده شده است یا نه. ابتدا بررسی کنید چه کسی مسئول پاسخ دادن به سؤال‌های مالی آینده است.
اگر گزارش‌ها آماده‌اند، اما هنوز نمی‌دانید چقدر می‌توانید برداشت کنید، کدام روش تأمین مالی مناسب‌تر است یا توسعه فعالیت چه فشاری ایجاد می‌کند، بخشی از نیاز مدیریتی شما بی‌پاسخ مانده است.
این نیاز فقط به شرکت‌های بزرگ محدود نیست. یک مطب، فروشگاه یا شرکت کوچک هم ممکن است با تصمیمی روبه‌رو شود که بخش بزرگی از سرمایه‌اش را درگیر کند. اندازه و تکرار تصمیم‌ها تعیین می‌کند به مدیر مالی تمام‌وقت، همکاری پاره‌وقت یا مشاوره برای یک موضوع مشخص نیاز دارید.
اگر حسابدار فعلی شما مهارت و مسئولیت این تحلیل‌ها را نیز دارد، ممکن است بخشی از نیاز با همان همکاری برطرف شود. معیار، کیفیت و دامنه خدمت است، نه اضافه کردن یک عنوان شغلی جدید.
مدیر مالی و مشاور مدیریت مالی چه تفاوتی دارند؟
مدیر مالی معمولاً در ساختار مجموعه مسئولیت مستمر دارد و در حدود اختیارات خود، اجرای برنامه‌ها و عملکرد بخش مالی را پیگیری می‌کند.
مشاور مدیریت مالی بر اساس موضوع و دامنه توافق، وضعیت را بررسی می‌کند، گزینه‌ها را می‌سنجد و برای تصمیم و پیگیری آن برنامه پیشنهاد می‌دهد. مشاوره به‌خودی‌خود به معنای اختیار برداشت از حساب، تأیید پرداخت‌ها، مدیریت کارکنان یا پذیرش تمام مسئولیت‌های مدیر مالی نیست.
پیش از شروع همکاری باید روشن باشد چه اطلاعاتی لازم است، چه خروجی‌ای تحویل می‌شود، چه کسی تصمیم نهایی را می‌گیرد و اجرای پیشنهادها بر عهده چه کسی است.
از همکاری مالی چه خروجی‌ای باید انتظار داشت؟
خروجی مفید باید به تصمیم شما مربوط باشد: برنامه دریافت و پرداخت، برآورد منابع قابل تخصیص، مقایسه عددی گزینه‌های خرید یا تأمین مالی و اقداماتی که زمان و مسئول پیگیری مشخص دارند.
فرض‌های تحلیل هم باید روشن باشند. نتیجه‌ای که به فروش خوش‌بینانه یا وصول به‌موقع تمام مطالبات وابسته است، باید با همین محدودیت ارائه شود. نتیجه هیچ برنامه‌ای را نمی‌توان مستقل از اجرا و تغییر شرایط تضمین کرد.
نقش ما در کنار حسابدار شما چیست؟
در خدمات مشاوره بهروز زارع، ما حسابدار شما نیستیم و قرار نیست جایگزین حسابداری شویم. تمرکز ما کمک به تصمیم‌گیری درباره نقدینگی، تخصیص منابع، سرمایه‌گذاری و تعهدات مالی است؛ با استفاده از اطلاعات معتبر و در هماهنگی با حسابدار و دیگر متخصصان مرتبط.
ثبت اسناد، تهیه اظهارنامه و رسیدگی تخصصی مالیاتی باید در حوزه مسئولیت افراد مربوط باقی بماند. موضوع همکاری با ما این است که بر پایه وضعیت واقعی خود، بدانید برای تصمیم بعدی چه انتخاب‌هایی دارید و هر انتخاب چه اثری بر منابع و آینده شما می‌گذارد.
برای بررسی نیاز خود، می‌توانید با خدمات مشاوره مدیریت مالی آشنا شوید. این بررسی برای پزشکان، تجار و کسب‌وکارها متناسب با شیوه درآمد، تعهدات و تصمیم‌های هر گروه انجام می‌شود.
منابع برای تعریف نقش‌های حرفه‌ای
۱. اداره آمار کار آمریکا؛ حسابداران و حسابرسان، به‌ویژه توضیح نقش حسابداری مدیریت.
۲. اداره آمار کار آمریکا؛ مدیران مالی.
منابع بالا برای توضیح نقش‌های حرفه‌ای استفاده شده‌اند؛ مثال‌ها و نحوه کاربرد مطالب، برای این مقاله تدوین شده‌اند و شرح الزامات قانونی ایران نیستند.
دسته‌ها:
مدیریت مالی
دیدگاهها